Doğal Gerçeklik ve Soyut Gerçeklik

Mondrian'ın yazılarını, kendi sanat teorisini toplumsal yaşam ve ilerleyen modernitenin getireceği daha kapsamlı bir özgürleşme vaadiyle ütopik bir şekilde bütünleştirme arzusunun farkına varmadan okumak imkânsızdır.

Meyer Schapiro

*

Soyut sanatın öncüsü, Neo-Plastisizm’in kurucusu ve “De Stijl” akımının ideolojik babası Piet Mondrian (1872-1944), yapıtını yazıları aracılığıyla da derinleştirmiştir. Soyutlamayı, ideal sanatsal ve ruhsal istikamet olarak addeden Mondrian, bu düşüncesini Doğal Gerçeklik ve Soyut Gerçeklik başlıklı en önemli metninde savunmuştur. De Stijl dergisinde, Haziran 1919-Temmuz 1920 tarihleri arasında tefrika edilen metinde düşüncelerini, bir sanatsever, bir natüralist ressam ve bir soyut-gerçekçi ressamdan oluşan üç karakter aracılığıyla dile getirir. Mondrian’a göre soyutlama, tüm çağlarda sanatın ifade etmeye çalıştığı şeyin özünü içermektedir: ilişki, uyum, dinginlik, yaşam gücü, evrensel hakikat. Doğal Gerçeklik ve Soyut Gerçeklik, ressamın yeni sanat biçiminin temellerini ortaya koymaktadır.