Buhranlarımız ve Son Eserleri

Osmanlı Devleti’nin en çalkantılı döneminde sadrazamlık ve hariciye nazırlığı gibi kritik makamlarda bulunmuş bir devlet adamı olan Said Halim Paşa, siyasetçi olmasının yanında Doğu ve Batı dünyasını derinlemesine tahlil edebilmiş muazzam bir mütefekkirdir. Uzun yıllar Avrupa’da aldığı eğitimin getirdiği ilmi birikim ve keskin sosyolojik bakış açısıyla, dönemin körü körüne Batılılaşma modasına kapılmamış; aksine, kurtuluşu kendi tarihî, ahlâkî ve dinî köklerimize dönmekte görmüştür.

Sözkonusu fikirleriyle İslâmcılık akımının bayrak ismi olan Said Halim Paşa’nın kaleme aldığı eserlerden meydana gelen ve M. Ertuğrul Düzdağ tarafından yayıma hazırlanan Buhranlarımız ve Son Eserleri, bu akımın temel taşları kabul edilen ve her neslin muhakkak okuması gereken değerleri günümüze taşıyor. Eser; Meşrutiyet, Taklitçiliğimiz, Fikir Buhranımız, Cemiyet Buhranımız, Taassup, İslâm Dünyası Neden Geri Kaldı?, İslâmlaşmak ve Paşa’nın Malta sürgünündeyken kaleme aldığı İslam Devletinin Siyasi Yapısı adlı sekiz kitapçıktan oluşuyor. Bunlara ek olarak, Roma’da şehit edilen bu büyük devlet adamının Birinci Dünya Harbi’ne dair tarihî savunmaları ve hatıraları da bu çalışmada yer alıyor.

Said Halim Paşa, bu eserlerinde Meşrutiyet’in ilanından aydınların halka yabancılaşmasına kadar imparatorluğun can çekişmesine neden olan hemen her meseleyi masaya yatırıyor. Onun zamanını aşan fikirleri, günümüzde de modernite ve gelenek arasında sıkışan zihinler için önemli bir rehber olma özelliğini koruyor.